مير محمد اكبر بن محمد شاه ارزانى
1353
طب اكبرى ( فارسى )
دو درم ، همه را كوفته و بيخته و با سكنجبين سرشته و قرص كرده و با طبيخ انيسون به كار برند . قرص كافور به نسخهء آخر : در ذيابيطس . قرص كافور : در خفقان و نسخهء ديگر در دق . قرص كاكنج : در قروح گرده و مثانه به دو نسخه . قرص كبر : پوست بيخ كبر و حب الفقد ، هريك ده درم ؛ اسقولوقندريون ، هفت درم ؛ زراوند طويل ، سداب ، حرف ، وج ، شونيز ، اشق ، هريك سه درم ؛ اشق را در سركه حل كرده و ادويه را با آن سرشته و قرصهايى به وزن دو درم بسازند قدر مصرف اين دارو قرص در هر مرتبه با سكنجبين عسلى يا ماء الاصول است . قرص كحل : در قىء الدم . قرص كوكب الارض : در وجع المعده . قرص كهربا : در سيلان حيض . قرص گل : به نسخهء ديگر در بلغمى . قرص گل : در غب غير خالص . قرص مازريون : در استسقا . قرص مرّ : در احتباس حيض . قرص مقل : هر دو در ورم جگر . قرص نفث الدم : در نفث الدم . قيروطى : همان موم و روغن است كه گاهى تنها همين دو جزء را دارد يعنى موم و روغن گداخته را در هاون يا به دست خوب مخلوط كنند كه اين را قيروطى و موم ساذج نامند . و گاهى با ادويهء ديگر به حسب نياز تركيب كنند كه قيروطى و موم روغن مركب نامند . قيروطى اخضر : در سعال . كحل روشنائى : در انتشار الاهداب . كحل عزيزى : در حكة الاماق . كشكاب سرطانى : در دق . كشكاب : كشك را بريان كرده و بعد در آب مىپزند و به مقتضاى عادت و رسم هر شهر و يا نوع مرض ، چيزهايى چون نخود ، دانهء انار و برخى سبزيجات در آن اضافه مىكنند ؛ چنانچه حكيم ارزانى نسخهيى از كشكاب را در آخر بحث « تب جدرى و حصبه » وقتى اغذيهء اين بيماران را در ضمن فايدهيى بيان مىكند ، اشاره مىكند كه گونههاى مختلف ساخت كشكاب به نظر طبيب است كه خواص ميوهها و اغذيه را بداند و براساس آنها نوعى ويژه از كشكاب را